In België lijden naar schatting meer dan 200.000 mensen aan een vorm van dementie. In ongeveer 70% van de gevallen gaat het om de ziekte van Alzheimer. Met een vergrijzende bevolking is de impact op de patiënt, de mantelzorger en onze gezondheidszorg groter dan ooit.
Wat is de ziekte van Alzheimer?
Alzheimer is een degeneratieve hersenziekte waarbij zenuwcellen in de hersenen langzaam afsterven. Dit proces wordt vaak gekenmerkt door de opbouw van eiwitten (amyloïde en tau) die de communicatie tussen hersencellen verstoren.
Hoewel de ziekte vaak begint met kleine haperingen in het kortetermijngeheugen, beïnvloedt het op termijn ook de taal, het oriëntatievermogen en de persoonlijkheid.
De Belgische context: Cijfers en Feiten
De cijfers in België zijn confronterend. Door de stijgende levensverwachting wordt verwacht dat het aantal mensen met dementie tegen 2050 met maar liefst 35% tot 50% zal toenemen.
Vlaanderen: Telt momenteel ongeveer 140.000 mensen met dementie.
Jongdementie: Hoewel Alzheimer vaak geassocieerd wordt met ouderen, lijden in België naar schatting 5.000 mensen aan jongdementie (symptomen vóór de leeftijd van 65 jaar).
Wetenschappelijk onderzoek in België
België speelt internationaal een hoofdrol in het onderzoek naar Alzheimer. Universiteiten zoals de KU Leuven (VIB) en de UAntwerpen doen baanbrekend werk op het gebied van genetica en de rol van het immuunsysteem bij de ziekte. Dankzij nieuwe diagnosetechnieken, zoals geavanceerde hersenscans en ruggenmergprikken, kan de diagnose tegenwoordig steeds vroeger en nauwkeuriger worden gesteld.
Ondersteuning voor patiënt en mantelzorger
Een diagnose heeft niet alleen impact op de patiënt, maar ook op de omgeving. In België zijn er verschillende instanties die ondersteuning bieden:
Expertisecentra Dementie: Verspreid over Vlaanderen bieden zij advies aan zowel professionals als families.
De Alzheimer Liga Vlaanderen: Een cruciale organisatie voor lotgenotencontact en informatievoorziening.
Mantelzorgpremie: In bepaalde gevallen kunnen mantelzorgers financiële steun krijgen voor de intensieve zorg die zij thuis verlenen.
Wat brengt de toekomst?
Hoewel er momenteel nog geen geneesmiddel is dat de ziekte volledig stopt, is er hoop. Nieuwe medicijnen die zich richten op het verwijderen van eiwitophopingen in de hersenen worden wereldwijd (en in Europese klinische studies) getest. Daarnaast groeit het besef dat een gezonde levensstijl — voldoende beweging, gezonde voeding en sociale interactie — het risico op de ziekte kan verkleinen of de progressie kan vertragen.